بررسی حواشی مخرب شبکه‌های اجتماعی در گفت‌وگو با استاد ارتباطات: ابزار رسانه‌ای وسیله انتقام‌جویی نیست

روزهایی که گذشت برای فعالان حوزه رسانه، علاوه بر اخبار روزمره و همیشگی از یک جهت قابل توجه بود. شایعات و حواشی رسانه ای که تقریبا به طور همزمان در دو حوزه مختلف ایجاد شد سئوالاتی را درخصوص کارکرد رسانه، لزوم رعایت اخلاق رسانه ای و احتمال خدشه دار شدن اعتبار رسانه ها در میان افکار عمومی در میان افکار عمومی ایجاد کرد.

در این روزها از یک سو توییت یک فعال خبری در شبکه های مجازی در فضای مجازی درخصوص تغییر جنسیت یک بازیگر، موجی سهمگین از حاشیه را در فضای رسانه ای و هنری کشور ایجاد کرد که البته این ادعا خیلی زود هم تکذیب شد. از سوی دیگر در فضای سیاسی نیز اتهاماتی علیه برخی چهره های سیاسی از یک وزیر تا مدیر یک سازمان بزرگ ارائه شد که حواشی زیادی را درپی داشت و البته باوجود ارایه مدارکی دال بر رد ادعاها اما هرگز صدای تکذیب شایعات و اتهامات به بلندی انتشارشان نرسید.

علی اکبر قاضی زاده، استاد شناخته شده ارتباطات و روزنامه نگاری در واکنش به این اتفاقات با اشاره به فضای رسانه‌ای که در گذشته وجود داشت و برخی فعالان رسانه‌ای باتجربه در تحریریه ها، جلوی انتشار شایعات را می‌گرفتند، معتقد است: امروز فضای شایعه داغ‌تر از خبر شده و تقوای رسانه‌ای فراموش شده است.

قاضی‌زاده درباره برخی بی اخلاقی‌ها و افشاگری‌های بی اساس در فضای رسانه‌ای اظهار کرد: در شرایط کنونی هر کسی که یک گوشی تلفن همراه در اختیار دارد می‌تواند خبر سازی کند و خبر خود را در فضای مجازی منتشر و پخش کند که اگر این خبر به ویژه درباره یکی از چهره‌های شناخته شده هم باشد کمک بسیار بیشتری به پخش شدن و دیده شدن آن خبر می‌کند و متاسفانه در این میان چیزی که اهمیت ندارد راست یا دروغ بودن آن خبر است.

وی افزود: وقتی خبر تغییر جنسیت یک بازیگر، فرار کردن یک مقام سیاسی، یا افشاء گری‌های بی حساب در حوزه سیاسی و اقتصادی منتشر می‌شود، خبر و شایعه بودن آن اهمیتی ندارد و به سرعت در فضای رسانه‌ای منتشر می‌شود.

این پژوهشگر حوزه اخلاق رسانه خاطرنشان کرد: زمانی تحریریه و افراد با سابقه و با تجربه‌ای وجود داشتند که قبل از انتشار یک خبر راستی و درستی آن را می‌سنجیدند و برایشان این مسئله مهم بود که مردم خبر می خوانند یا شایعه اما امروز فضا تغییر کرده و متاسفانه بازار شایعه داغ شده است و به محض انتشار خبری با همین سبک و سیاق، به سرعت در داخل و خارج از کشور بازنشر می‌شود.

قاضی‌زاده تصریح کرد: مسئله‌ای که امروز آن را فراموش کرده‌ایم این است که وسایل ارتباطی نوینی که در اختیار انسان قرار گرفته یک ابزار هستند نه اسباب انتقام جویی. همین مساله سبب شده که سال‌هاست باعث میشود اعتماد مردم به رسانه از بین برود. البته برخی محدودیت‌ها و نبود آزادی در فضای رسانه خود به بیشتر شدن شایعه و داغ‌تر شدن بازار آن در فضای مجازی کمک کرده است و اگر اینگونه نبود رسانه در نظر مردم قابل اعتمادتر بود و همه آرزوها و درخواست‌های خود را از طریق فضای رسانه‌ای درست پیگیری می‌کردند.

وی در پاسخ به سوال دیگری مبنی بر اینکه این افشاء گری‌ها و بی اخلاقی ها که در فضای مجازی به نام رسانه و خبر منتشر می‌شود، به حوزه سیاسی هم وارد شده و بعضا شاهدیم که برخی خود را به این نام وارد تعاملات سیاسی و اقتصادی می‌کنند؟ گفت: در حوزه رسانه مبخثی وجود داشته و دارد به نام سواد رسانه‌ای اما به نظر من آنچه امروز بیشتر از سواد رسانه‌ای اهمیت دارد، تقوای رسانه‌ای است و ای کاش مقداری تقوای رسانه ای وجود داشت اما وقتی اوضاع به صورت درآمده است دیگر فرقی نمی‌کند که شایعات درباره یک چهره یا سلبریتی باشد یا درباره موضوعات سیاسی و اقتصادی؛ مسئله خبرسازی‎های نادرست افسار گسیخته‌ای که اتفاقا اثرگذار هستند.

وی با تاکید بر لزوم حساسیت نهادهای صنفی به این اتفافات که اعتبار روزنامه‌نگاری و فعالین مطبوعاتی را مخدوش می‌کند، خاطرنشان کرد: وقتی اتهامی در فضای مجازی مطرح و بواسطه ذات اخبار منفی اثرش را می‌گذارد دیگر سخت است حتی از همان راه ها نسبت به تکذیب و ترمیم چهره تحریف شده اقدام کرد و شاید رجوع به مرجع قضایی راهی برای ثبت در تاریخ و بطلان ادعای بی‌اساس باشد./ایرنا