احترام بگذارید؛ دهه هشتادی وارد می‌شود

در ایران نیز چنانچه گفتگو و فهم مشترک ملت و حاکمیت از هم قبل از وقوع حوادث و اعتراضات مبنای ارتباط با شهروندان قرار گیرد شاهد کشوری پویاتر و قانونمندتر‌ خواهیم بود.
اعتراض و مطالبه‌گری در ایران ریشه در هویت و تاریخ دارد و مردم همواره کژی‌ها و نابسامانی‌ اجتماعی را برنتافته‌اند و تغییر در سلسله‌های پادشاهی در ایران از کیومرث تا محمدرضا پهلوی و در معاصر نیز از انقلاب مشروطه تا انقلاب سال ۵۷ که با راهبری روحانیون،روشنفکران و بازاریان به وقع پیوسته است نیز نمونه‌ای از این مطالبه‌گری مردم است.
مطالبه‌گری بخش جدایی‌ناپذیر فرهنگ ایرانی بوده است و از ابتدای انقلاب اسلامی نیز هر چند با فراز و نشیب اما به شکل‌های مختلف و متفاوت خود را نشان داده است. قاطبه‌ی دهه پنجاهی‌ها که مولود انقلاب می‌باشند وابسه‌تر به نظام سیاسی موجود هستند ، دهه‌ی شصتی‌ها نسبت به رویدادها کج‌دار و مریز ، دهه هفتاد با شور بیشتر اما دهه هشتادی‌ها به دلیل ظهور و بروز تکنولوژی بویژه شبکه‌های اجتماعی معترض‌تر، جسورتر و مطالبه‌گرتر هستند.

بر اساس آمار رسمی از زبان سیدجلال حسینی معاون سیاسی سازمان بسیج کشور  70 درصد از معترضین دستگیر شده زیر ۲۰ سال هستند و با نسل جوان نمی‌توان با ساختارهای معیوب نهادهای اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و… کشور تحت تعهد و بازداشت سخن گفت؛ نهادهایی که تغییر در ساختار آنها الزامی است.
دهه هشتادی‌ها حاصل تعارض بین نسلی و خمیرمایه پدران و‌ مادران دهه پنجاهی و شصتی هستند که در جبران بخشی از نداشته‌ها و محدودیت‌های خود سعی در رفع تمام نیازهای فرزندان خود دارند و به عبارت دیگر می‌توان گفت که برای پرنمودن خلا نوجوانی خود هرچند «دوچرخه» به نام فرزندانشان خریدند اما دوچرخه ای برای کودک درون خود بود و البته در تمام دهه هشتادی ها اینگونه نیست و در بسیاری از خانواده‌ها رفع فقر و اشتغال اولویت اصلی این نسل است.
«دوستی گفت:برادرم وقتی به عنوان کارمند استخدام شد از اولین حقوق خود دوچرخه خرید و در گوشه حیاط قرار داد ولی هیچ گاه سوار آن نشد.»
آمار دقیقی در خصوص شرایط اجتماعی و فردی معترضان اخیر در دست نیست اما نوجوانان و جوانان امروز با طرز پوشش و آرایش خاص خود از سوی والدین از نظر مالی تامین شده و خانه و‌ خودرو آنها از ابتدایی‌ترین داشته‌ها، حقوق و بدیهیات زندگی آنها محسوب می‌شود ؛ اما این جامعه‌ای که خانواده با فرزندانش مهربان‌تر و دست و دل‌بازتر شده هنوز بر پاشنه‌ی محدودیت و سخت گیری می‌چرخد و شاید فرزندی که در خانواده « نه »نشنیده است توقع و پذیرش «نه» شنیدن از جامعه و دولت‌ها را ندارد.
نسلی که الگوی بیشتر آنها چهره‌های پاپ خارجی ، رپرها و گروه کی پاپ BTS کره‌ای است و این امر در سبک پوشش و آرایش و نحوه بیان نظرات آنها مشهود است و بیشتر از نسلی که« اوشین »دیده است «جومونگ»را که به دنبال هدف والا بوده می‌پسندند که نتیجه خلا برنامه ها و تولید محتوای ایرانی مورد پسند این نسل در کشور توسط نهادهای پرتعداد فرهنگی است.
متولدین این دهه با آشنایی بسیار بیشتر به فضای تحت وب و وی‌پی‌ان نسبت به والدین و دیگر نسل‌ها هیچ محدودیتی مانع تحقق رویاهای آنها نخواهد شد و فیلترینگ خواسته ها و جهت‌دهی به آرزوهای آنها در حالی که مرزهای دهکده جهانی را در نوردیده‌اند و سطح خواسته‌های خود را جهانی پایه‌گذاری نموده‌اند دشوار است. اگر به متن ترانه‌های گروه “بی‌تی‌اس” دقت شود اغلب به فرد گرایی، سلامت روح و روان ، عشق به خود و مسایل و دغدغه‌های شخصی و اجتماعی می پردازد موضوعی که کمتر توسط کارشناسان فرهنگی کشور و رسانه ملی بدان توجه شده است.

دهه هشتادی طالب تغییر است

خلیل کمربیگی دانش آموخته جامعه شناسی و پژوهشگر اجتماعی و فرهنگی به ویرا گفت: تغییرات سریعی که در دهه‌های اخیر در مسائلی چون جمعیّت، دانش، فرهنگ و فنآوری در ایران پدید آمده، سبب پدیدآوردن نسلی نو شده است که طالب تغییر بوده و در مفهوم تداوم فرهنگی تحول ایجاد کرده است. در سالیان اخیر، روند تغییرخواهی آنان شتاب بيشترى به خود گرفته و جوامع در حالگذاری همانند ایران را بیشتر در معرض تهديد قرارداده است. اگر جامعه ایران، خود را براى پیامدهای آن آماده نسازد، با آسيب بيشترى روبه‌رو مى‏شود؛ لذا تأثير اين پديده در شرايط جديد، بيشتر بوده، و خطرات بيشترى را متوجهِ كارگزاران و برنامه‌ريزان مى‏سازد.
در جهان جدید نسل جدید ایرانی مستثنی از نسل جدید در سایر جوامع نیست. ارزش‌هایی که توسط منابع مختلف صادر می شود، ذهن و زبان نسل جدید جامعه ایرانی را نیز تحت تأثیر قرار داده و آنها نیز خواهان ارزش‌ها و هنجارهایی می‌شوند که هم نسلان آنها در تمامی جوامع دارند.
باید دانست، کودکان و نوجوانان این نسل، تمایلات و نیازهای یکسانی ندارند. آنها از هر حیث متفاوت هستند. اگر نسل های پیشین را می توانستیم با توجه نوع خواسته، سبک پوشش، آرایش و غیره از یکدیگر متمایز نماییم، نسل جدید ایرانی ترکیبی از خواسته ها، ارزش ها و انتظارات متفاوت را با خود به همراه دارند. سبک های پوشش و آرایش مختلف در بین آنها دیده می شود. ارزش ها و انتظارات رنگارنگی که برخی از خواسته های آن ها را می توان در آهنگ “برای”، یافت. نسلی که بسان نسل های پیشین تنها دغدغه اشتغال و بیکاری ندارند؛ بلکه برخی دیگر از آنها، جویندگان و خواستاران ارزش های جهانی، زندگی با کیفیت بهتر و متفاوت با نسل های پیشین هستند. در بین نظام ارزشی نسل نو ایرانی، ارزش های گوناگون سنتی، مدرن و پسامدرن دیده می شود. سبک های مختلف دینداری را در بین آنها می توان ملاحظه نمود. هم سرود سلام فرمانده می خوانند و هم در خیابان فریاد اعتراضی بر سر متولیان جامعه می کشند. در آسمان این نسل، ستاره های مختلف با تلألوهای گوناگون یافت می شوند. یک رنگ نبوده و رنگین کمانی از رنگ ها را در بین آنها می توان دید. تشویق و ستایش یکی و تمسخر یا نادیده گرفتن آمال و آرزوهای دیگری و مقایسه چشمداشت ها و انتظارات آنها با نیازها و خواسته های نسل های پیشین، خطایی بزرگ است.
باید دانست همه آنها فرزندان این سرزمین هستند. چه آنهایی که سرود سلام فرمانده می خوانند و چه دیگرانی که در خیابان اعتراض کرده و فریاد می زنند. هم آن سرود سلام فرمانده و هم این فریاد اعتراضی را باید به بانگ و آواز پویایی این جامعه تعبیر نمود. این نسل نه به نصیحت، بلکه به فهمیدن نیاز دارند. متولیان جامعه باید خواسته ها و انتظارات آنها را بفهمند و برای آن پاسخی قانع کننده داشته باشند. بانگ و فریادهای این نسل را باید شنید. برای شنیدن خواسته های آنها باید گوش ها را تیز کرد و از موضعی برابر با آنها سخن گفت. گفتگو با این نسل و توجه به نیازهای آنها، نیاز ضروری این جامعه است. نباید به بخشی از این نسل میدان داد و برخی دیگر را به عنوان حاملان فروپاشی مجازات نمود.
جامعه پویا و زنده، جامعه ای است که تبلور خواسته ها و انتظارت همه افراد آن باشد. چتری را باید گستراند تا همه افراد این سرزمین در زیر سایه آن قرار گیرند. رنگین کمان تفاوت های ارزشی و هنجاری در ایران را بایستی پذیرفت. سکوت و سکون یک جامعه، بیشتر آن را به سمت فروپاشی می کشاند تا طرح خواسته ها و نیازها توسط اعضای آن؛ جامعه ایرانی در طول ادوار مختلف، هر وقت دچار رخوت و سکوت بوده، به زوال سیاسی نزدیکتر شده است. نادیده نگرفتن خطاهای کوچک فرزندان ایران زمین و تعبیر خواسته ها و تحلیل فریادهای آنها به عنوان کارگزاران و مزدوران بیگانه، خطای بزرگ دیگری است که نیاز به اصلاح دارد.

دهه هشتادی می‌خواهد فرمانروای قلمر خود باشد

تغییر در تفکر و دیدگاه‌های این نسل که نسبت به آرمان‌ها و ارزش‌های خود سخت‌گیر هستند، به مراتب دشوارتر است و به اجبار نمی‌توان آنها را اقناع کرد ، بلک می‌توان با زبان خودشان گفتکو کرد؛ فقط گفتگو نه تحقیر، توصیه و‌ نصیحت!.
نسلی که بیشتر آنها یا تک فرزند هستند و از نعمت خواهر برادر محروم هستند و سلاطین خانه هستند می‌خواهند فرمانروای قلمرو جامعه خود نیز باشند و انتظار دارند به آنها اعتماد شود؛ نباید خود آنها یا خواسته‌های آنها را تحقیر یا کم‌ارزش شمرد. هر وقت پذیرفته شد که این نوجوانان و جوانان با نسل های گذشته تفاوت دارند می‌توانیم با آنها گفتگو کنیم؛ گفتگو نه در شرایطی که باتون روی سر اوست و با با تعهد  ،بلکه باید افرادی مستقل و خارج از بدنه‌ی دولت و حاکمیت که درک متقابلی از خواسته‌ها و نیازهای آنها دارند گفتگو را آغاز کنند و البته پیش از گفتگو باید فهمیده شوند.
این نسل غُرزدن ، گلایه و شکایت پدرانشان را که فقط توانسته‌اند در خود و خانه تجمع اعتراضی راه بیاندازند، شنیده و نمی‌خواهند راه پدرانشان را ادامه دهند بلکه شاید خواسته‌اند شخصا برای رفع دغدغه‌های والدین دست به کار شده و اعتراض نمایند و به عبارتی فریاد پدرانی که بارها «نه »شنیده اند، باشند.

نسل مطالبه‌گر دهه هشتادی و هفتادی اخلال در کارکرد فرهنگی و اقتصادی کشور را بر‌ نمی‌تابد؛ نوجوان ایرانی که رفاهیات بیشتر را طلب می‌کند و خود را کمتر از یک نوجوان لندن نه، دوبی‌نشین نمی‌بیند اگر با محدودیت در آزادی‌های مدنی و اجتماعی مواجه شود واکنش نشان می‌دهد و در هر فرد نسبت به فرد دیگری متفاوت است؛ البته اگر هیجان و پرسشگری و مطالبه‌گری در نزد فرزندانمان وجود نداشته باشد باید در سلامت روان آنها شک کرد.
الگوی زیست جوانان امروز تغییر کرده است و باید بر این اساس نگرش و رویکرد نهادهای اثرگذار و تصمیم‌گیر‌کشور تغییر کند و حتما دانشجویان و جوانان اگر احساس کنند زبانی که برای گفتگو با انها انتخاب شده زبان تهدید و تمسخر نیست حرف‌های زیادی برای گفتن دارند؛ این نسل در آینده مسئولیت های مهمی را بر عهده خواهند گرفت باید آنها را درک کرد .
این نسل متنفر از شعارگرایی و دروغ به ندرت احساسی هستند و در‌برخورد با مسائل با تکیه بر توان فردی ، تحول‌گرایی و مشارکت مدنی در مسایل اجتماعی آمادگی رفع مسایل و مشکلات کشور را دارند و یکی از راه هایی که می شود از وجود آنها استفاده بهینه نمود مشارکت دادن آنها در مسایل و حوزه های کلان کشور است.

دسترسی سریع و شفاف به اطلاعات مورد نیاز رسانه‌ها و جامعه‌شناسان برای تحلیل واقع‌بینانه از این رخداد،اعتماد به رسانه‌های داخلی و بومی برای مدیریت افکار عمومی بر اساس جریان آزاد گردش اطلاعات،پرهیز ار اظهار نظرهای افراطی در خصوص مسئله حجاب،لزوم استفاده از روانشاسان و جامعه‌شناسان در مراکز نظامی و امنیتی در شرایط مشابه ، بازنگری در قوانین مربوط به حق اعتراض و مکان‌یابی در سطح شهرها،لزوم پرهیز از سخت گیری های امنیتی در مورد نوجوانان و افراد دهه هشتادی و ترسیم افق پیش روی کشور در حوزه اشتغال، رفاه و تحصیل دانش آموزان و دانشجویان می‌تواند از راه های برون‌رفت از شرایط موجود باشد.